Home Czy wiesz, ?e
     

Zegar

Tylko cz?onkowie PMA



Liczba go?ci

Nasz─ů witryn─Ö przegl─ůda teraz 7 go┼Ťci 
Wa?ne
Wy?cig o Afryk? (1880-1900) PDF Drukuj Email

Wy?cig o Afryk? by? okresem szybkiej kolonizacji kontynentu afryka?skiego przez mocarstwa europejskie. Nie by?o by go, gdyby Europa nie prze?ywa?a szczególnego rozwoju gospodarczego, spo?ecznego i wojskowego.

Wi─Öcej…
 
Flora Afryki- koronnik szary PDF Drukuj Email

Koronnik szary (ang.: Grey crowned crane; ?ac.: Balerica regulorum; suahili: Korongo) nale?y do rodziny ?urawiowatych. Od innych gatunków ?urawi odró?niaj? go dwie cechy. Nie posiada d?ugiej, zap?tlonej tchawicy i w zwi?zku z tym nie jest w stanie odzywa? si? dono?nym, tr?bi?cym g?osem. Odmiennie ni? inne ptaki nale??ce do tej rodziny które trzymaj? si? ziemi lub wody, koronniki dzi?ki d?ugim palcom potrafi? przesiadywa? na drzewach.
Wygl?d
D?ugo?? cia?a koronnika szarego wynosi ok 120 cm, waga ok 3,5 kg a rozpi?to?? skrzyde? 190 cm. Najbardziej charakterystyczn? cech? tego gatunku jest wachlarz z?otych piór na g?owie. St?d te? pochodzi angielska nazwa tego ptaka „crown crane” czyli „?uraw w koronie” gdy? jego z?oty czubek przypomina królewsk? ozdob?. Szyja koronnika szarego jest zawsze nieco ja?niejsza ni? pióra na grzbiecie i skrzyd?ach. Na tylnej oraz spodniej cz??ci skrzyde? widoczne s? bia?e pióra, natomiast pióra ogona s? szaro br?zowe.  Podgardle zdobi? czerwone korale, utworzone z lu?nego p?ata nieopierzonej skóry, policzki s? bia?e z ró?owym akcentem nieco z ty?u ponad okiem i  wyra?nie si? od smolisto czarnych piór czo?a. Nogi i dziób ptaka s? czarne.
Wyst?powanie, ?rodowisko ?ycia, l?gi
Koronnik szary zamieszkuje g?ównie na suchych sawannach Afryki, na po?udnie od Sahary (Kenia, Uganda). Prowadzi zwykle osiad?y tryb ?ycia, na ?erowiskach wyst?puje w du?ych stadach. Na czas odpoczynku ptaki te gromadz? si? na roz?o?ystych drzewach. Koronniki przebywaj? zawsze w niewielkiej odleg?o?ci od wodopoju, a w okresach l?gowych gromadz? si? na mokrad?ach, bagnach, nad brzegami jezior. Tworz? pary monogamiczne czyli s? wierne jednemu partnerowi przez cale ?ycie. Przed przyst?pieniem do l?gów odbywaj? niezwykle widowiskowy taniec godowy, po??czony z machaniem skrzyd?ami, wyginaniem szyi i okrzykami, w którym udzia? bierze zarówno samiec jak i samica. Do budowy gniazda koronniki zbieraj? materia? ro?linny i uk?adaj? go w stos o ?rednicy ok 1 metra. Gniazdo znajduje si? w pobli?u wody, gdy? im wi?cej jest jej w najbli?szym otoczeniu, tym bezpieczniejsze b?d? piskl?ta. Samica sk?ada od 2 do 5 jaj, z których po wysiadywaniu przez obojga rodziców, po 28-31 dniach wyl?gaj? si? m?ode. Para ?urawi opiekuje si? potomstwem wspólnie, piskl?ta opierzaj? si? po 56-100 dniach, a ich wychowanie zajmuje rodzicom prawie ca?y rok. Po odchowaniu potomstwa doros?e osobniki wracaj? nad wod? i wybieraj? miejsce na za?o?enie kolejnego gniazda.
Pokarm
Koronniki spo?ywaj? nasiona, kwiaty i p?dy ro?lin, g?ównie traw, nie s? jednak ?cis?ymi ro?lino?ercami. Znaczn? cz??? ich diety stanowi? owady, drobne bezkr?gowce znajdowane podczas przeszukiwania g?stwin niskich traw. ?urawie te potrafi? niezwykle sprawnie zapolowa? na niewielkiego szybko poruszaj?cego si? po ziemi owada, a nawet du?o wi?kszego kr?gowca jak jaszczurka.
Czy wiesz, ze...
Koronniki s? obdarzane w Afryce niezwyk?ym szacunkiem ze wzgl?du na ich dostojno?? i szlachetno??, a w Kenii s? nawet uwa?ane za ?wi?te ptaki.
Koronnik szary zosta? wybrany symbolem Ugandy i znajduje si? w centralnym punkcie jej flagi pa?stwowej oraz w herbie. Podczas brytyjskiego panowania by? umieszczany na  wojskowych odznakach które nosili ugandyjscy ?o?nierze.

Opracowano na podstawie: „Ptaki encyklopedia”, „Birds of East Africa”, „Blondynka na safari” - autorski przewodnik Beaty Pawlikowskiej, zwierz?ta.ekologia.pl, Wikipedia.

 
Malaria PDF Drukuj Email

Autork? artyku?u jest Magdalena Górska Kosicka, doktor n. med.

Malaria, zwana tak?e zimnic?, jest chorob? zaka?n? wyst?puj?c? w tropikalnych rejonach Afryki, Azji i Ameryki ?aci?skiej. Wywo?uj? j? pierwotniaki z rodzaju Plasmodium (zarodziec). Ró?ne odmiany tego schorzenia wywo?ywane s? przez zarodziec ruchliwy (Plasmodium vivax), zarodziec owalny (P. ovale), zarodziec pasmowy (P. malariae) i najbardziej rozpowszechniony oraz najgro?niejszy zarodziec sierpowy (P. falciparum). Paso?yty s? przenoszone z jednej osoby na drug? przez komary z rodzaju Anopheles, które ulegaj? zaka?eniu ss?c krew chorego. W jelicie komarów pierwotniaki namna?aj? si? , a nast?pnie s? przenoszone z ich ?lin? za ka?dym razem, kiedy samica pobiera od cz?owieka kolejn? porcj? krwi. Z krwi? trafiaj? do komórek w?troby w których dojrzewaj? i po  1-2 tygodniach ponownie wracaj? do krwi, gdzie zara?aj? czerwone cia?ka – erytrocyty. W erytrocytach zarod?ce ulegaj? podzia?om doprowadzaj?c w ko?cu do zniszczenia ca?ej komórki. Wywo?uje to gor?czk? i niedokrwisto??. Uwolnione paso?yty ponownie zara?aj? czerwone cia?ka i cykl si? powtarza w zale?no?ci od typu zarod?ca co 48h lub 72h. W szczególnie niebezpiecznej mózgowej postaci malarii zara?one erytrocyty blokuj? naczynia krwiono?ne w mózgu, co doprowadza do jego niedokrwienia i ?mierci.
Objawy kliniczne
    Choroba zwykle rozpoczyna si? dreszczami oraz nag?ym wzrostem temperatury do 40 lub wi?cej stopni. Gwa?towne narastanie temperatury powoduje uczucie zimna, dlatego schorzenie to nazwano zimnic?.  Gor?czce towarzysz? ogólne z?e samopoczucie, bóle g?owy, mi??ni, nudno?ci, mo?e wyst?pi? biegunka. Po kilku godzinach w?ród obfitych potów gor?czka opada. W zaka?eniu P. vivax lub ovale gor?czka powtarza si? co 48 godzin, a w infekcji P. malariae co 72 godz., dlatego zaka?enia te nazwano odpowiednio trzeciaczk? i czwartaczk?. W najgro?niejszej postaci wywo?anej P. falciparum napady podwy?szonej temperatury powtarzaj? si? codziennie i nie zawsze wyst?puj? dreszcze. Paso?yt ten wywo?uje równie? wspomnian? ju? malari? mózgow?, w której pojawiaj? si? drgawki i inne zaburzenia neurologiczne, a chory traci przytomno??.
Rozpoznanie i leczenie    
    Podstaw? rozpoznanie choroby jest badanie krwi, które ujawnia widoczne pod mikroskopem pierwotniaki.
    W leczeniu malarii wykorzystuje si? kilka grup leków przeciwmalarycznych. Najbardziej znanym i najstarszym, bo stosowanym od ponad 300 lat jest chinina otrzymywana z kory chininowca. Obecnie chinin? leczy si? tylko najci??sze postacie choroby. Najpowszechniej stosowanym lekiem jest chlorochina, skuteczna w leczeniu ró?nych form malarii a jednocze?nie posiadaj?ca niewiele dzia?a? ubocznych. Niestety wi?kszo?? szczepów najgro?niejszego z zarod?cow P. falciparum, jest obecnie oporna na chlorochin?. W zwi?zku z powy?szym do leczenia wprowadzono leki skojarzone (min kombinacj? proguanilu i atovaquonu) charakteryzuj?ce si? wi?ksz? skuteczno?ci?.
Zapobieganie
Zapobieganie malarii polega na wykorzystywaniu nieswoistych metod ochrony przed komarami tj. noszenie odpowiedniej odzie?y zakrywaj?cej nogi i r?ce, moskitiery, stosowanie repelentów, czyli ?rodków odstraszaj?cych owady (szczególnie tych zawieraj?cych zwi?zek o nazwie DEET). Wa?ne jest tak?e u?ywanie w pomieszczeniach klimatyzacji oraz utrzymywanie sta?ej, niskiej temperatury powietrza, gdy? komary nie lubi? zimna.
W zapobieganiu tej chorobie stosuje si? tak?e tzw. profilaktyk? swoist?, polegaj?c? na profilaktycznym przyjmowaniu leków przeciwzimniczych przez 1-2 tygodnie przed wyjazdem, w trakcie ca?ego pobytu oraz  w zale?no?ci od rodzaju leku 1-4tygodnie po powrocie. W zwi?zku z wyst?powaniem w ró?nych regionach oporno?ci zarod?ców malarii na leki oraz licznymi przeciwwskazaniami do zastosowania poszczególnych preparatów, dobór leków oraz ich dawkowanie powinien ustali? specjalista w poradni chorób tropikalnych.
Na ?wiecie prowadzone s? intensywne prace nad szczepionk? przeciw malarii ale niestety obecnie nie jest ona jeszcze dost?pna.
Osobom zainteresowanym t? chorob?, czy wybieraj?cym si? w rejony wyst?powania malarii polecam stron? internetow? www.malaria.com